Ophef over play reading ‘De Vergissing’

DEN HAAG (29 oktober 2019) – Er is commotie ontstaan over de play reading ‘De Vergissing’, die op 1 november 2019 in Muzee Scheveningen wordt opgevoerd. Vooral het feit dat het Nederlandse militaire optreden na de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië wordt wegzet als een ‘vergissing’ én het najagen van een ‘hersenschim’ wordt ervaren als een regelrechte provocatie. Federatie Indische Nederlanders (FIN) eist nu opheldering van de betrokken organisaties over de “suggestieve” presentatie.

De voorstelling, gebaseerd op het gelijknamige theaterstuk van Han Ponneker, heeft na een opvoering in het Indisch Herinneringscentrum (IHC) in Den Haag afgelopen 27 oktober 2019 tot de nodige beroering geleid. Met name de eenzijdige benadering van de Nederlandse operatie, als zou het optreden slechts zijn bedoeld om de kolonie te behouden, leidt tot wrevel onder met name Indische Nederlanders. Het feit dat het optreden primair was bedoeld om de orde en vrede te handhaven in een door chaos en extreem geweld geteisterd gebied wordt weliswaar kort aangestipt, maar het gebruik van aanhalingstekens en de algehele sfeer van het stuk suggereren onterecht dat dit geen serieus scenario zou zijn geweest.

Het Nederlandse militaire optreden vond echter plaats tegen de achtergrond van de Bersiap, dat Maleis is voor “Wees paraat” of “Geef acht!”. De Bersiap was de uiterst gewelddadige periode, die volgde op de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Gedurende de Bersiap zijn tienduizenden (Indische) Nederlanders op gruwelijke wijze gemarteld, verkracht en vermoord door Indonesiërs, vanwege hun Nederlandse c.q. Europese etniciteit. Ook Chinezen, Molukkers en andere etnische minderheden waren de klos, omdat zij werden verdacht Nederlandsgezind te zijn. Het exacte aantal Nederlandse slachtoffers dat tijdens de Bersiap is gevallen is tot op de dag van vandaag onduidelijk. De schattingen variëren tussen de 15.000 en 30.000 doden en 15.000 vermisten.

Zonder het ingrijpen van de Nederlandse Krijgsmacht zouden veel Nederlanders de Bersiap  zeer waarschijnlijk niet hebben overleefd. Een niet onbelangrijk feit, waaraan de voorstelling onterecht slechts minimale aandacht besteedt. Voorzitter Hans Moll is dan ook zeer kritisch over de voorstelling. “Het in deze vorm aankondigen en opvoeren van de play reading, zonder disclaimer over hetgeen zich daadwerkelijk heeft afgespeeld in de Indische archipel, is zeer kwetsend voor nabestaanden, veteranen en andere betrokkenen en riekt naar politiek activisme” aldus Hans Moll.

Tags: Tweede WereldoorlogBersiapLara Nuberg, Jeffrey Pondaag, Michael van Zeijl, De Grauwe Eeuw, Reza Kartosen-Wong, Arjanti Sosrohadikoesoemo, Marjolein van Pagee