“Lespakket De Oost onbespreekbaar”

DEN HAAG (23 juni 2021) – Het lespakket bij de controversiële film De Oost blijft de gemoederen flink bezig houden. Inmiddels roert ook politiek Den Haag zich. Kamerlid Derk Boswijk (CDA) noemt het lespakket zonder context “onbespreekbaar”. Hij roept de minister op actie te ondernemen. “Lesmateriaal moet evenwichtig zijn en dat is deze film niet” aldus Boswijk.

De film en het bijbehorende lespakket zijn omstreden mede vanwege het gebrekkige geschiedkundige raamwerk waarbinnen de film is gepositioneerd. In een trailer en op de officiële kanalen van de film wordt onder andere gesteld dat Nederlandse militairen naar Nederlands-Indië zijn gestuurd “om de Indonesische vrijheidsstrijd neer te slaan”, terwijl zij in werkelijkheid vooral een einde moesten maken aan chaos en geweld, dat tijdens de Bersiap een climax bereikte. Ook is de film mede gefinancierd vanuit Indonesië en blijkt uit onderzoek dat er directe banden zijn tussen de investeerders en de Indonesische overheid. NRC meldde zelfs dat het Indonesische leger op de set aanwezig was en dat alle plannen en een vertaald script moesten worden voorgelegd aan de Indonesische overheid, zonder welk film- en werkvergunningen zouden worden geweigerd. Volgens criticasters is De Oost dan ook niets anders dan een “anti-Nederlandse propagandafilm”.

“Ik pleit niet voor censuur” aldus Boswijk. “Ik denk alleen wel dat bij het lesmateriaal het heel belangrijk is dat het in de juiste context zit. Ik heb familie uit Nederlands-Indië die die tijd ook zelf hebben meegemaakt. En die hebben toch wel echt een heel ander beeld van de feiten. En nogmaals: ik ontken niet dat er in Nederlands-Indië verschrikkingen zijn gebeurd door Nederlandse militairen. Dat is gebeurd. Dat ontkent ook niemand. Alleen het is altijd goed dat je het bij zulke gevoelige geschiedenissen het in de juiste context en ook in de juiste tijd ziet”. Boswijk verwoordt daarmee een sentiment dat breed leeft binnen Indisch Nederland. Om het fictieve en eenzijdige karakter van de film te benadrukken pleitte Federatie Indische Nederlanders (FIN) daarom eerder ook al voor een disclaimer. Eerdere toezeggingen daarover trok de producent later in. De rechter oordeelde daags voor de première dat er vooralsnog geen disclaimer vóór de film hoeft te worden geplaatst.

Minister van Defensie Ank Bijleveld begrijpt de commotie. “Ik zal altijd voor onze mannen en vrouwen, waar dan ook, staan die onder moeilijke omstandigheden hun werk hebben gedaan en begrip hebben als minister voor de gevoelens van deze mensen. Ik heb ook zelf op de dag van De Oost met name aan de veteranen nog aandacht besteed” aldus de minister. Op aandringen van Boswijk zegt Bijleveld zich in te zullen spannen om, in overleg met de Minister van Onderwijs het complete verhaal laten zien. “Dus niet alleen de eenzijdige film, maar ook gewoon vanuit het Nederlandse perspectief” aldus Boswijk. Dat dit nodig is bevestigen ook uitlatingen van de Indonesische coproducent Shanty Harmayn, van Salto Films Indonesia (SFI). Hij noemt de film onomwonden “pro-Indonesisch”, iets dat volgens hem “zeker uitgemaakt [heeft, red.] bij de goedkeuring van alle aanvragen”. Volgens de Nederlandse producent betreft De Oost echter een “een multiperspectieve benadering”.

De film over de ‘Politionele Acties’ (1947-1949) ligt van meet af aan zeer gevoelig, zeker nadat de producent vorig jaar een eerste opzienbarende trailer publiceerde. In die trailer zijn Nederlandse militairen afgebeeld in donkere uniformen, draagt KNIL-kapitein Raymond Westerling een snor en wordt gebruik gemaakt van een gotisch lettertype. Het zou allemaal verwijzen naar Nazi-Duitsland en zorgden voor woedende reacties onder Indië-veteranen, Indische Nederlanders en Molukkers. Het eenzijdige karakter van de film en de Indonesische betrokkenheid is voor FIN reden de Inspectie van het Onderwijs in te schakelen. “Zeker in het huidige klimaat, waarin – ook in Nederland – Indonesische gruweldaden uit de Bersiap steeds vaker openlijk worden ontkend, gebagatelliseerd of zelfs vergoelijkt, is Indonesische beïnvloeding van ons onderwijs het laatste wat we zouden moeten willen” zei FIN-voorzitter Hans Moll eerder al.

Tags: De Oost.

13 gedachten over ““Lespakket De Oost onbespreekbaar””

  1. Dit lespakket (educatief programma) De wereld van de Oost is trouwens al te zien op internet. Dit programma is voor iedereen vrij toegankelijk via internet en heeft als doel de Nederlandse bevolking beter kennis te laten maken met wat er zich heeft afgespeeld in voormalig Nederlands-Indie, vanuit het oogpunt van verschillende doelgroepen. Deze perspectieven zijn dan weer gebaseerd op feiten, documenten, filmbeelden en ander archiefmateriaal uit die betreffende periode. De film De Oost fungeert als een inleiding op het programma. Mogelijk kunnen scholen dit opnemen in hun lespakket. (Bron: veteranen platform). De film is vanwege het budget voor meer dan de helft gemaakt door een Indonesische crew. Het hoofdperspectief is Nederlands.

    1. U schrijft: “Het hoofdperspectief is Nederlands”. Dat is feitelijk onjuist. De film wordt verteld vanuit het perspectief van de fictieve Nederlandse soldaat Johan. Dat maakt nog niet dat het hoofdperspectief van de film Nederlands is. Integendeel. Het hoofdperspectief is juist Indonesisch en anti-Nederlands. Dat wordt ook erkend door onder andere de Indonesische co-producent.

      1. Multiperspectief of niet. De verdienste van Westerling was, dat hij in opdracht van het Indisch gouvernement handelde, daarvoor goedkeuring had, en de opdracht volbracht had. De belangrijkste verdienste van hem was, dat hij uiteindelijk voorkwam, dat de bersiap – die toentertijd alleen heerste op Java en Sumatra – zich verder verspreidde over de andere gebieden van de archipel. Ik vond weinig Indonesisch perspectief in de film. Niet alles werd verteld. Veel Inlandse agressie was voortgekomen uit de Japanse bezetting (zij waren opgeleid door de Japanners). Zij waren geen kinderen van de revolutie.

  2. FIN, ik sta vierkant achter jullie. Moedig dat jullie als enige Indische organisatie gewoon opkomen voor onze gemeenschap.

  3. FIN moet actie ondernemen. Jullie zijn de enige organisatie die gewoon zeggen wat de meeste Indo’s denken. De Indische gemeenschap kan deze poppenkast niet accepteren. Deze film is niet alleen bedoeld de geschiedenis te herzien en te vervalsen, maar ook als een regelrechte aanval op onze bevolkingsgroep en dus groepsbelediging en haatzaaien. De producent is dezelfde als die de documentaire over ijdeltuit Van Reybrouck deed en ook daarin werden de misdaden van de Indonesiërs weggemoffeld. Wij Nederlanders krijgen slechts de zwarte piet. Precies ook de opzet van film en lespakket. Dat is niets anders dan haatzaaien tegen (Indische) Nederlanders. En dat is strafbaar! Iets zegt mij dat de film weer in haattent Sophiahof zal worden vertoond.

  4. De film zou moeten worden verboden en de producent en regisseur strafrechtelijk vervolgd. Hetzelfde geldt voor de zus van de regisseur die met zo’n wanstaltig lespakket onze kinderen probeert te hersenspoelen.

  5. Wat een schande. Dit lespakket is een regelrechte aanval op onze geschiedenis en onze militairen. Onze kinderen moeten gevrijwaard blijven van deze haat.

  6. Ik zei het al eerder: Die film en het verschrikkelijke geschiedvervalsende lespakket moeten per direct worden verboden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.